Đức Ba Phong Hạnh Trạch Linh Thông Uy Hùng Dũng Đức Huy Quận Đại Vương được sắc phong thượng thượng đẳng thần, tên thật là Phạm Tân ( Thường gọi là Đức Ông) một vị quan dưới triều vua Nguyễn Minh Mệnh vào khoảng những năm 1820 – 1840. Theo truyền ngôn và ký ức dân gian lưu giữ, ông là người quê xã Phúc Dương, tổng Hữu Bằng xưa, nay thuộc vùng Kim Hoa, tỉnh Hà Tĩnh.
Thời kì đó trong bối cảnh đất nước có nhiều biến động về chính trị, kinh tế và quân sự, triều đình nhà Nguyễn đặc biệt chú trọng việc củng cố quốc phòng. Đức Ông Phạm Tân được giao trọng trách sang nước Ai Lao (nước Lào) mua voi chiến phục vụ quân đội triều đình. Hành trình sang Ai Lao khi ấy vô cùng gian nan, phải vượt rừng sâu, núi cao, hiểm trở, nhiều thú dữ, thổ phỉ hoành hành. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, trên đường trở về, đoàn tùy tùng của ông không may bị cướp rừng tấn công. Trong lúc giao chiến, ông bị trọng thương và anh dũng hy sinh. Hay tin, triều đình vô cùng thương tiếc, ban sắc phong thần, cho phép Nhân dân lập miếu thờ ngay tại nơi ông ngã xuống. Từ đó, Miếu Đức Ông ra đời, là tiền thân của Đền Kim Cương ngày nay. Sự hy sinh của ông là hiện thân của sự xả thân vì độc lập, hùng cường và thịnh vượng của dân tộc.
Đền được Nhân dân ta thờ thêm hai vị thần là Nam Sơn Thống Lĩnh Đại Vương và Mẫu Liễu Hạnh Công Chúa . Việc thờ phụng Nam Sơn Thống Lĩnh Đại Vương thể hiện niềm tin tâm linh, sự tôn kính của Nhân dân đối với các bậc linh thần che chở cho cuộc sống nơi miền biên cương sơn cước còn Thiên Chúa Sa Nương – Thánh Mẫu Liễu Hạnh Công Chúa, một trong “Tứ bất tử” của tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Truyền thuyết về Thánh Mẫu Liễu Hạnh mang đậm màu sắc huyền thoại nhưng cũng chứa đựng nhiều giá trị nhân văn sâu sắc, ca ngợi vẻ đẹp, tài năng, đức hy sinh và số phận của người phụ nữ Việt Nam.
Trải qua những thăng trầm của lịch sử, ngôi đền thiêng đã được nhân dân bảo tồn, gìn giữ, tôn tạo và phát huy giá trị. Ngôi Đền gắn với văn hóa tâm linh; là biểu tượng tinh thần chở che cho Nhân dân qua các thời kì lịch sử. Tiếng lành đồn xa, sự linh thiêng của ngôi đền không chỉ được Nhân dân xã nhà chiêm nghiệm mà càng lan tỏa vang xa đến khách thập phương. Vào dịp Lễ Tết hay ngày Rằm người dân đến vãn cảnh, chiêm bái tại Đền rất đông. Đền Kim Cương không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng tâm linh mà còn là minh chứng sinh động cho đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, tôn vinh những người có công với đất nước, đồng thời phản ánh mối quan hệ lịch sử lâu đời giữa Việt Nam và Lào qua tuyến biên giới Quốc lộ 8A.Với những giá trị lịch sử, văn hóa và tâm linh tiêu biểu, đền Kim Cương đã được tỉnh Hà Tĩnh xếp hạng là Di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh.
Việc tổ chức Lễ Giỗ Đức Ông hằng năm nhằm thể hiện đạo lý uống nước nhờ nguồn, tri ân công ơn tiền nhân và cầu cho Quốc thái dân an; mưa thuận gió hòa; mọi người được mạnh khỏe, hạnh phúc và bình an./.
